Havank Bücher

Croquebol leest de laatste tijd veel geschiedenisboeken en is er van overtuigd dat de geschiedenis zich steeds herhaalt. De gezellen zitten op een terras als Jan van Beieren Bergen en Dalen, een klein iel mannetje en min of meer Schaduw's buurman en een bastaard tak van de bekende Jan van Beieren, hem en Bruno Silvère uitgenodigt om de andere dag op visite te komen. Ze nemen het aanbod aarzelend aan. Croquebol weet te vertellen dat de voorvader van Jan van Beieren met de zelfde naam overigens ook wel Jan zonder genade werd genoemd en dat hij stierf door het likken aan vingers terwijl hij een gebedenboek zat te lezen. Men had namelijk de bladzijdes ingesmeerd met vergif wetende dat Jan de gewoonte had om af en toe aan zijn vingers te likken als hij een bladzijde omsloeg.

Even lijkt het of de Schaduw van een welverdiende vakantie aan de Middellandse Zee kan gaan genieten, maar de vreemde bijeenkomst op een volkomen verlaten strand prikkelt de speurzin van de Schaduw en doet hem het verlangen naar rust vergeten. In samenwerking met inspecteur Silvère weet hij een verklaring te vinden voor de vreemde gebeurtenissen van de laatste dagen en ziet hij kans de, merkwaardig genoeg, sympathieke moordenaar te arresteren. Als hij ook nog de motieven voor de beide moorden weet te vinden, heeft hij eindelijk de gelegenheid om van de rust van het badplaatsje met volle teugen te genieten.

In de epiloog van dit Schaduw-verhaal werd, heel terloops, een feit vastgelegd, op grond waarvan dit deel in de serie wellicht het meest merkwaardig genoemd mag worden. Maar ook overigens mag deze Havank er zijn als raadselachtige, boeiende en vooral: meeslepend vertelde detective-story.

De bewoners van een oude burcht in het noorden van Frankrijk die op de hoogte zijn van de aanwezigheid van een spook op een nabijgelegen ruïne, bezorgen inspecteur van de Franse geheime dienst Silvère heel wat slapeloze nachten. Toch zal hij het mysterie van de ruïne oplossen.

In dit verhaal uit de tijd dat de Schaduw, alias Charles C.M. Carlier, nog de ondergeschikte van Hoofdinspecteur Silvère was, is onder meer sprake van een geheimzinnig drietal, dat zwart op wit waagt neer te schrijven dat het over meer hersenen beschikt dan Silvère en zijn collegas. Hoezeer deze stelling ook op verbeelding berust, bewijst wel de afloop van deze hoogstmerkwaardige geschiedenis.

Doe de ramen dicht, zuchtte zij, bijna onhoorbaar. De ramen dicht? Het is hier om te stikken, had Armand verwonderd geantwoord, terwijl hij Marguerite voorzichtig weer te bed legde. Doe de ramen dicht, smeekte zij, en toen hij nog steeds aarzelde: Als ik je toch zeg, dat het daardoor binnenkomst? Het?!... Wat?!... Het werk van wijlen Havank wordt met de regelmaat van een klok herdrukt en geen lezer zal dan ook hiaten in zijn Schaduw-verzameling hoeven aan te wijzen In zijn eerste boeken sloot Havank zich nog angstvallig aan bij de toen heersende orthodoxe traditie, gevestigd door Edgar Wallace en door een pionier als Ivans, maar in zijn latere romans kreeg de humor van zijn persoonlijke taalgebruik hoe langer hoe meer de overhand. Na Havanks dood wordt de serie voortgezet door de journalist-schrijver Pieter Terpstra, die door pers en publiek vrijwel onverdeeld is geprezen om zijn inlevingsvermogen in het hoogst merkwaardige zieleleven van de Schaduw.

Dit bijzonder boeiend verhaal speelt in de romantische omgeving van de Westelijke Pyreneeën waar de Abduh van de Zwarte Wilgen zich bevind. In die abdij is iets vreemds aan de hand en Charles C.M. Carlier - alias de Schaduw - heeft er een merkwaardige ontmoeting met de abdis, die onder haar vrome uiterlijk nog andere eigenschappen blijkt te bezitten. Gelukkig zorgt de even lieve als mooie Aranea Forster ervoor dat de Schaduw niet geheel aan het kloosterleven went.

In Schaduw achter tralies laat Terpstra de typische Havank-figuren ten voeten uit herleven in een pittige intrige, die de Schaduw naar Duitsland voert om licht te brengen in een hoogst merkwaardige moord- en chantagezaak, waarvoor een Franse minister hoge belangstelling koestert. De Berlijnse achtergrond en de Oost-West tegenstellingen vormen een boeiend decor voor de heel eigen werkwijze van de Schaduw, die de Berlijnse politie (en de Havank-fans~) voor menige verrassing plaatst.

Wie bent u! Wat doet u hier? Zijn rustige blauwe ogen namen haar nauwlettend op, eer hij besloot te antwoorden. Een jonge slanke vrouw. Zeker niet ouder dan vierentwintig. Een smal en ovaal gezicht. Donkeren Diepbrandende ogen. Een zeer kleine mond, maar ietwat hard van lijn. Al even kleine oren, die half schuilgingen onder het als ebbehout zwarte haar. Bent u, zei hij eindelijk, misschien een van de Vier Vreemde Vrienden? Haar toch steeds grote ogen openden zich nog verder. Hoe weet u? Silvère glimlachte. De roof van twintig miljoen Engelse ponden vanaf een oceanliner, brengt enige beroering teweeg onder het internationale speurdersdom. Niet de minsten daaronder zijn de Schaduw en diens onafscheidelijke adjudant Silvère. Maar voordat het misdrijf opgelost is, moet er eerst klaarheid in andere zaken worden gebracht, bijvoorbeeld in de ware identiteit van de Vreemde Vrienden

N.V. Mateor is een van die boeken van Havank, die zich niet alleen onderscheiden door hun strikt persoonlijke stijl, maar die ook uitblinken door een vernuftig uitgedachte en met onweerlegbare logica tot oplossing gebrachte handeling. Vandaar dat dit boek altijd tot de meest gelezene van de schrijver behoord heeft en deze goedkope herdruk een groot lezerspubliek uiterst welkom zal zijn.

Toen Havank in 1964 overleed liet hij vier onvoltooide manuscripten na, waarvan Menuet te Middernacht het verst was vervorderd. Het had hem jarenlang beziggehouden en hij had er de andere drie telkens weer voor opzij gelged. Inspiratie voor dit boek had hij gevonden in het achttiendeeeuwse protret van de historische Anne-Marie, dat hij aantrof op Dekema State bij Leeuwarden, waar hij gast was wanneer hij vertoefde in zijn geboortestad. Anne Marie is dan ook de hoofdpersoon in dit merkwaardige, ja hoogstmerkwaardige Schaudw-verhaal, dat beurtelings in het verleden, in 1793 , en in het heden speelt. Het voert de Schaduw en zijn gezellen naar het oude Roxton Abbey waar het noodlot, dat door iedereen met toenemende spanning wordt voorvoeld, zich pas voltrekt als - in de laatste bladzijden - het Menuet van Boccherini bij het het luiden van de kerstklokken wordt gepseeld. De afloop van de Schaduwverhaal had Havank kort voor zijn heengaan verteld aan de schrijver Pieter Terpstra. Het lag dan ook voor de hand dat deze het boek zou voltooien. Gebruik makend van notities die in de nalatenschap werden gevonden heeft Terpstra dit gedaan op een wijze waarvoor zelfs Havank bewondering zou hebben gehad.

Verscheidene oude getrouwen treden er in dit Schaduw-verhaal op, maar tevens tal van ongure gasten. Bijvoorbeeld Petronella en Basilius, die elke zondag weer of geen weer uit rijden gaan, in een rijtuig als een volgkoets in een begrafenis. Maar afgezien daarvan zijn er duizenden dollars die hoegenaamd geen aanspraak kunnen maken op het Amerikaanse burgerrecht Het werk van wijlen Havank wordt met de regelmaat van een klok herdrukt en geen lezer zal dan ook hiaten in zijn collectie Schaduw-verhalen behoeven aan te wijzen. In zijn eerste boeken zoals Het mysterie van St. Eustache en Het spookslot aan de Loire sloot Havank zich nog angstvallig aan bij de toen heersende orthodoxe traditie, gevestigd door Edgar Wallace en door een pionier als Ivans, maar in zijn latere romans kreeg de humor van zijn persoonlijke taalgebruik hoe langer hoe meer de overhand. Een Schaduw-verhaal dat zo ongeveer de hoogste totaaloplage van allemaal bereikte, was Polka Mazurka. Een titel die dit succes leek te evenaren, was Menuet te middernacht, dat na Havanks dood werd voltooid door Pieter Terpstra. Onverdeeld geprezen door pers en publiek om zijn inlevingsvermogen in het hoogst merkwaardige zieleleven van de Schaduw legde Terpstra nadien de laatste hand aan De Erven Mateor, Mysterie op Mallorca en Schaduw achter de tralies.