J. Bernlef Bücher

1984 wagte es Bernlef als Erster, in einem Roman den Prozess einer Alzheimer-Erkrankung aus der Innensicht zu schildern. Außerdem erzählt er darin die ergreifende Liebesgeschichte eines alten Ehepaars. In Holland eine halbe Million Mal verkauft, dazu verfilmt und auf die Bühne gebracht, wurde „Bis es wieder hell ist“ gefeiert wegen seines fast unheimlichen Vorstellungsvermögens und seiner erhellenden Nachvollziehbarkeit.

Die Geschichte spielt in einer kleinen Stadt in der Nähe von Boston im Winter. Maarten Klein ist Rentner und lebt dort mit seiner Frau Vera, die Kinder sind längst aus dem Haus. Seit einiger Zeit fühlt Maarten sich ständig müde, außerdem hat er Aussetzer, die er als Alterszipperlein abtut: Ein Lapsus hier, eine Verwechslung da, zunächst nichts wirklich Schlimmes, Dinge die er dennoch vor seiner Frau zu verbergen sucht. Und dann beobachtet er an sich selbst viel gravierendere Phänomene, deren er zusehends nicht mehr Herr wird: »Was steckt da drin in meinem Körper, was braut sich da zusammen?«, fragt er sich. Der literarische Coup des Autors besteht darin, die krankheitsbedingten Veränderungen aus der Innensicht des Betroffenen zu schildern und damit die Erfahrungswelt eines Alzheimerkranken lebendig werden zu lassen. »Das macht ›Hirngespinste‹, in dem die Ich-Figur nach und nach in der dritten Person Singular, er, zu sprechen beginnt, zu dem eindringlichsten Buch über Verfall, das ich kenne.« (Pieter Steinz)

Sedmdesátník Martin Klein žije se ženou Věrou na americkém venkově. Přišla zima, napadl sníh, svět ztratil barvy a Martinovi připadá, že je stále těžší se v něm orientovat. Jeho lehká roztržitost se rychle mění v zapomnětlivost, až končí totálním rozpadem jeho světa – i jazyka. To vše sledujeme od začátku do konce z perspektivy Martina. Autorova odpověď na zdánlivě prostou otázku, co prožívá dementující člověk, je natolik sugestivní, že kniha kromě širokého literárního ohlasu doma i v cizině získala uznání také v profesionálních kruzích a v Nizozemsku patří k povinné četbě pracovníků pečovatelských domů.... celý text

Dutch

Dnes už celosvetovo známy román J. Bernlefa patrí k najprekladanejším dielam holandskej literatúry. Výraznými „postavami“ v Stratenom synovi sú okrem „hlavného hrdinu“, ostrov, pes a papagáj. S iróniou jemu vlastnou Bernlef dokazuje, že zvieratá, vedené svojími inštinktmi a kus zeme v mori sú vnímavejšími a bystrejšími rozprávačmi a vokalizátormi ako človek, ktorého inštinkty už dávno otupili komunikačné média a pohodlie výdobytkov modernej civilizácie. Zlomyseľne a sarkasticky necháva autor svojho Noordhoeka zomrieť úbohou smrťou na zranenie, ktoré by si doma v Nizozemsku takmer ani nevšimol. V skutočnosti však Rob Noordhoek skonal na ticho a samotu. Kniha vychádza v preklade talentovanej Marty Maňákovej v novej edícii Tulipán, v ktorej chce Vydavateľstva Európa slovenským čitateľom predstaviť najpodstatnejšie prózy holandskej literatúry. Editorom a odborným garantom edície je Adam Bžoch.

Onze taal zit vol hart. Talloze woordcombinaties met hart, woordspelingen, uitdrukkingen, spreekwoorden. Het hart is altijd symbool van menselijke gevoelens, emoties geweest. In deze tijd van rationalisatie pleegt men erop te wijzen dat het hart niet meer is dan een pomp, een holle spier. Dat is niet meer dan de fragmentarische kijk van een specialist. Hij heeft gelijk, maar niet helemaal. In de taal ligt vaak nogal wat wijsheid verscholen. Een uitdrukking als 'met hart en ziel' is niet zomaar uit de lucht gegrepen. Ze geeft de essentiële verbinding tussen hart en hersens weer. Zonder hart geen ziel, d.w.z.: geen emoties, geen waarnemingen, geen herinneringen, geen liefde, geen plezier, geen verdriet. En juist over al die dingen gaat het boekje dat dichter Bernlef voor de Nederlandse Hartstichting schreef, een alfabet rond het menselijk hart. Het is een boekje geworden waarin speelsheid en ernst elkaar afwisselen, in korte teksten waar iedereen wel een stukje van zijn eigen hart in zal herkennen. Uw hart is de hoofdzaak en dat blijft het.Verschenen t.g.v. het 10-jarig bestaan van de Nederlandse Hartstichting. Uitgegeven in samenwerking met de Nederlandse Hartstichting, 's-Gravenhage.

Stijn Bekkering verliest zijn vrouw bij een auto-ongeluk. Omdat hij zelf in het ziekenhuis ligt, heeft hij ook haar begrafenis gemist. Korte tijd later hoort hij dat zijn zoon met de noorderzon is vertrokken. Stijns zoektocht voert hem tot diep in de wouden van Canada. Buiten is het maandag is een roman over mensen, dingen en gebeurtenissen die uit het zicht verdwijnen en langzamerhand geschiedenis worden. Op subtiele wijze werpt Bernlef licht op de duistere motieven van zijn personages.

Literatuur > Roman

Een 12-jarige Amsterdamse jongen, die de laatste maanden van de oorlog op een boerderij doorbrengt, vormt zich uit de maar half begrepen gebeurtenissen om hem heen een beeld van de oorlog en de wereld van de volwassenen.