Józef Hen Bücher

Das mondäne Warschau war in der Zwischenkriegszeit nicht nur das »Paris des Ostens«, sondern zugleich die Heimat der größten jüdischen Gemeinschaft in Europa. Es ist diese noch friedliche, quirlige, polnisch-jiddische Welt in der Nachbarschaft seiner Nowolipie-Straße, die Józef Hen wachruft, beschreibt und so bewahrt: Das Stadtviertel Muranów, die Mädchen im Weichselstrandbad Makabi, die den Ragtime oder Continental singen, die Kinos, der Pariser Schick, den die Schneider verheißen, die Zänkereien und Skandälchen, die von ihm verschlungenen Bücher. Das Warschau, das Józef Hen als Kind staunend aufsog, gibt es nicht mehr. Er erlebte noch die Bombardierung der Stadt im September 1939 und den Einzug der deutschen Truppen im Oktober, ehe er floh. Damit endet sein Buch. Im April 1943 verschwand dann inmitten der Stadt, was die deutschen Besatzer zum Ghetto gemacht hatten, nach langem entschlossenem Widerstand seiner jüdischen Verteidiger. Sie zeigten der Welt, wie Todesmut der Aussichtslosigkeit und Übermacht trotzt. Auch von der Nowolipie-Straße blieb nichts als eine schwelende Trümmerlandschaft – und die Erinnerungen. Józef Hens Nowolipie ist ein großes Zeugnis nicht nur jüdischen Lebens – und ein Gedächtnisbuch für Juden, die ihre Verfolgung nicht überlebten, darunter die Seinen: sein Vater, sein Bruder, seine Schwester.

Józef Hen - chłopak z Nowolipia - wraca do świata swojego dzieciństwa. Opisuje przedwojenną, wielokulturową Warszawę i żydowski Muranów - krajobraz najmłodszych lat. Wspomina czasy pierwszych miłości, podwórkowych figli, kłopotów w szkole i... debiutanckich artykułów w „Małym Przeglądzie". I wreszcie bombardowania w oblężonej Warszawie. Siedemnastoletni pisarz trafił na budowę drogi z Lwowa do Kijowa. To był inny świat, okrutny i surowy, ale Hen przekornie nazywa ten okres „najpiękniejszymi latami". To czas, gdy straty i cierpienia mieszały się z psychologicznymi odkryciami, ważnymi dla późniejszego autora, a dramatyczne przygody miał zakończyć powrót do domu, którego już nie było. Na Nowolipie, które legło w gruzach. Opowieść Hena poddaje się kaprysom pamięci, dystans kondensuje przeszłe wydarzenia, a doświadczenie dodaje do nich zabawne i dramatyczne puenty. „Nowolipie” i „Najpiękniejsze lata” to dwie opowieści o dzieciństwie i młodości znanego pisarza, nasycone dystansem, cierpieniem, ale i ciepłym dowcipem. Józef Hen zabiera nas w fascynującą podróż.

Podtitul: Jarmareční historie. Děj svého poutavého historického románu umístil známý polský prozaik Józef Hen na počátek 17. století, kdy v Polsku panoval Zikmund III. Vasa. Tehdejší doba, plná politických zvratů a vojenských střetnutí, mu posloužila jako rámec pro vlastní dobrodružný příběh, jehož hlavní dějovou osu tvoří kriminální zápletka.

Młodopolski Kraków i międzywojenna Warszawa to tło dla życia Tadeusza Boya-Żeleńskiego, młodego kuzyna Tetmajerów, który staje się frankofilem. W Krakowie, oświetlonym lampami naftowymi, Tadeusz odkrywa świat kawiarni, studiuje medycynę i nieszczęśliwie zakochuje się w femme fatale, Dagny Juel Przybyszewskiej. W jego otoczeniu pojawiają się postacie z Wesela Wyspiańskiego, a wśród znajomych jest Fuś, przyszła żona Boya, znana jako krnąbrna Zosia. Warszawa, z jej różnorodnymi teatrami i nowymi kobietami, staje się kolejnym etapem jego życia. Boy, jako tłumacz, zyskuje sławę, ale również doświadcza goryczy oszczerstw od dawnych przyjaciół. Jego kontrowersyjne poglądy, w tym te dotyczące regulacji narodzin, wywołują skrajne reakcje. Józef Hen w swojej książce bada legendy związane z Boyem, demaskując zarówno jego mitologizację, jak i oszczerstwa. Hen ukazuje, jak Boy, początkowo lekarz i społecznik, przekształca się w kabareciarza i wybitnego recenzenta. W dziele odnajdujemy erudycję oraz piękno języka, a fragmenty felietonów Boya, wzbogacone o inteligentne uwagi Hena, tworzą fascynującą całość, która zachwyca literatów.

Dziennika nie prowadzę. Ale nauczyłem się kłaść obok tapczanu mały notesik, czasem jakieś luźne kartki i długopis. W bezsenne noce, kiedy myśli rozpoczynają swoją męczącą gonitwę, zapalam lampkę i usiłuję je uchwycić. Na chwilę pierzcha udręka. Przestaję bać się bezsennych nocy”. Tymi słowami Józef Hen rozpoczyna swoje zapiski z lat powojennych. Krótkie, kilkustronicowe notatki, często skupione wokół jednego wydarzenia, dzieła czy jednej postaci, sprawiają wrażenie pisanych jakby od niechcenia, a wciągają jak najlepsze powieści autora.

Dziennika ciąg dalszy to kontynuacja autobiograficznych zapisk�w J�zefa Hena . Wszyscy, kt�rzy mieli okazję czytać jego książki, rozpoznają w nich mądre, serdeczne, ale i ironiczne spojrzenie pisarza na wsp�łczesność. Hen dzieli się z czytelnikami swoją codziennością, rozmowami, spotkaniami, troską o najbliższych. Spisuje wrażenia z lektur i podr�ży. W dzienniku nie tyle rejestruje bieżące wydarzenia - polityczne, kulturalne, towarzyskie - co raczej przygląda się im z humorem, z perspektywy własnego doświadczenia. Niezwykłe oczytanie autora i plastyczny styl sprawiają, że przed nami wyjątkowa książka o wsp�łczesności, zderzającej się od czasu do czasu, boleśnie, z historią.

"Najnowsza książka Józefa Hena "Mój przyjaciel król" to literacki portret życia i panowania Stanisława Augusta. Jego historię opowiada Gaston Fabre, wnikliwy obserwator i komentator zdarzeń. Pomysł, by uczynić narratorem cudzoziemca, osobę blisko związaną z rezydentem Łazienek, miał na celu odkłamanie sylwetki władcy. Wbrew dotychczasowemu piśmiennictwu, w którym przedstawiano króla jako bezwolnego politycznie, zajętego wyłącznie sztuką człowieka, Józef Hen ukazuje go jako światłego, ambitnego i świadomego swej roli władcę-patriotę, który doskonale wie, co się dzieje w kraju i poza jego granicami. Autor nie boi się też odsłonić zazwyczaj pomijanych milczeniem wątpliwości i rozterek króla, poświęceń i wyborów, których musiał dokonywać. Opisując osiemnastowieczne dwory i panujące na nich obyczaje, kreuje rzetelny historycznie obraz, poparty dokumentami, listami i pamiętnikami Stanisława Augusta."

Napínavý román s detektivní zápletkou zavádí do polského lázeňského města nedlouho po druhé světové válce. Bývalý polský odbojář se snaží dopadnout bývalého agenta gestapa, člověka, který má na svědomí životy mnoha lidí a který zůstal v zemi a pomáhá svým spoluviníkům k útěku za hranice.

I z filmové podoby u nás známý román polského autora (nar. 1923), vyznamenaný první cenou v literární soutěži nakladatelství MNO ve Varšavě. Odehrává se na samém sklonku druhé světové války v pouhých čtyřech dnech od 16. do 19. dubna 1945. Na pozadí boje polské armády o překročení řeky Nisy se snaží dobrat pravé podoby bojujícího člověka, podstaty jeho hrdinství a politického myšlení, a líčením lásky hrdiny k zdravotnické sestře proniknout i do hlubin jeho lidství a citu.

Prvá povídka vypráví o bojácném traktoristovi, který přemohl za nočního orání strach z vlků, jiná kreslí mladého vojáka-vyznamenaného hrdinu, který přestal mít zájem o život, když nalezl nacisty vypleněnou rodnou ves. Povídka "Zázrak s chlebem" podle níž je sbírka nazvána odsuzuje lidské sobectví a hamižnost a další nazvaná "Vdova po Jošisovi" vypráví o mladé vdově po legendárním hrdinovi, jíž lidé nevědomky odpírají právo na štěstí a normální život. Jiná povídka líčí příhody profesora-válečného slepce a jeho žáků. Nejsilněji působí povídka z koncentračního tábora nazvaná "Boxer a smrt" v níž autor vylíčil boxerskou vášeň velitele koncentračního tábora, která zachránila život na smrt odsouzenému vězni-boxeru.

Dvě novely polského prozaika, reportéra, scenáristy a filmového režiséra (nar. 1923) představují úsměvné pohledy na vztah mezi mužem a ženou. První (Jokohama) je o přemáhání netečnosti k druhému člověku, druhá (Obláček) o muži, jemuž se povrchnost a hra na lásku bez vztahu k ženě nevyplatily.

život a dílo francouzského renesančního myslitele v histor. souvislostech.