Zbiór wypowiedzi o polskim teatrze lat 70. i dramacie lat 80. został skomponowany w sposób przemyślany, co wpływa na znaczenia całej pracy. Autor określa pole obserwacji między teatrem śmierci a śmiercią teatru, diagnozując kondycję teatru i rzeczywistości schyłku XX wieku. Z krakowskiego punktu widzenia ujawniają się trzy kluczowe cechy życia teatralnego. Dwie z nich są widoczne od razu: dominacja przestrzeni międzytekstowej, w której toczy się dialog dramatów i spektakli, oraz absolutyzacja awangardowego nakazu wolności twórczej, uzasadniającego różnorodne działania artystyczne. Śmierć Kantora, ostatniego prawdziwego awangardzisty, symbolicznie zamyka historię teatru lat 70. i 80., a także współczesnej kultury, której wymogi awangardowości są reprezentowane przez Wyspiańskiego i Kantora. Trzecia cecha to przeczucie, a następnie wiedza o tym, że ludzki dramat został w XX wieku zmiażdżony przez nie-ludzką formę, będącą wieloodmianową postacią śmierci. To kluczowy problem tej doskonałej książki, w której sztuka teatru przemawia głosem Kasandry — nigdy wysłuchanej.
Krzysztof Pleśniarowicz Bücher


Nowe, zmienione wydanie książki proponuje klarowny model refleksji nad dziełem sztuki teatru, podsumowując dwudziestowieczną wiedzę na ten temat oraz osiągnięcia współczesnego autonomizmu teatralnego. Krzysztof Pleśniarowicz wyznacza antynomię iluzja/deziluzja, odrzucając przestarzałą opozycję między dziełem literackim a aliterackim dziełem teatralnym. Oferuje czytelnikowi przemyślaną, dojrzałą i doskonale napisaną pozycję, która wprowadza nowatorskie podejście do teatrologii. Recenzje podkreślają, że autor prowadzi czytelnika przez niemal wiek teatralnych eksperymentów, które pozostawiły jedynie fragmentaryczne świadectwa. Książka odznacza się doskonałym opanowaniem trudnej problematyki, przedstawionej w różnorodnych stylach. Pleśniarowicz wprowadza metateatralną modelowość, która skutecznie ogranicza ontologiczną refleksję o teatrze. Jego intelektualny rozmach, głęboka świadomość metod oraz imponujący zamysł syntetyczny całości, a także niezwykle bogaty indeks lektur i zjawisk, tworzących „przestrzenie deziluzji”, wystawiają autorowi znakomite świadectwo. Krzysztof Pleśniarowicz jest profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, założycielem Katedry Kultury Współczesnej oraz współtwórcą Instytutu Kultury UJ.