red. Maciej Jakubowiak Bücher

Prognoza niepogody to książka podsumowująca piętnaście lat Nagrody Literackiej Gdynia, a jednocześnie ukazująca kondycję literatury polskiej w pierwszych dwóch dekadach XXI wieku. Wśród autorów znaleźli się członkowie kapituły oraz zaproszeni pisarze i literaturoznawcy, którzy gdyńską perspektywę poszerzają o własne przemyślenia. W końcu Nagroda Literacka Gdynia jest nie tylko przyznawanym co roku wyróżnieniem, ale także platformą żywej dyskusji o literaturze. W tej przekrojowej antologii tekstów poświęconych poezji, prozie, eseistyce oraz sztuce przekładu autorzy mierzą się z tematami, które wydają się dziś szczególnie ważne, i podejmują twórczy dialog z literaturą ostatnich lat. Czytelnicy znajdą tutaj odważne propozycje interpretacyjne, próby podsumowań, a przede wszystkim szerokie spojrzenie na problemy literatury najnowszej. Autorzy i autorki: Agata Bielik-Robson, Olga Drenda, Julia Fiedorczuk, Magda Heydel, Jerzy Jarniewicz, Anna Kałuża, Eliza Kącka, Marta Koronkiewicz, Ryszard Koziołek, Zofia Król, Paweł Mościcki, Aleksander Nawarecki, Monika Ochędowska, Magdalena Pytlak, Tomasz Swoboda, Piotr Śliwiński. Partnerem wydania jest miasto Gdynia i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdyni w ramach organizacji Nagrody Literackiej Gdynia 2020. Partnerem merytorycznym książki jest Dwutygodnik.

Fantazje o końcu świata towarzyszą nam od samego początku. „Skończone, skończyło się, kończy się już, to chyba się już kończy”, powtarzamy bez przerwy za bohaterami Becketta. Ale skąd w nas właściwie ta nieustająca potrzeba, żeby likwidować świat? Maciej Jakubowiak wyrusza do źródeł współczesnej wyobraźni i przedziera się przez gąszcz powieści, filmów, seriali, gier komputerowych, memów, doniesień medialnych i scen z życia codziennego, po drodze mijając scenariusze katastrofy klimatycznej, fobie technologiczne, lęki demograficzne i obrazy wojny. A wszystko po to, by zbadać naturę tej dziwnej potrzeby kończenia ze wszystkim. Rzeczywistość miesza się tu ze zmyśleniem, nieskrępowana erudycja z osobistymi końcami świata, fikcyjni politycy komentują działania istniejących prezydentów, a pewien mężczyzna spaceruje w towarzystwie psów i czarnych myśli o przyszłości. Ostatni ludzie to wnikliwe kompendium apokaliptycznej wiedzy i wiwisekcja poetyki katastrofy. Na szczęście opowieść o końcu dopóty pozostaje nieprawdziwa, dopóki można ją sobie opowiadać.

Najpierw była Albina, która ukończyła kilka klas wiejskiej szkoły, a jej ojciec nie pozwolił na więcej. Następnie Hanka, maturzystka i pracowniczka biurowa kopalni, a po niej Maciek, absolwent dobrych studiów, reprezentujący miejską inteligencję. Choć na pierwszy rzut oka wygląda to jak modelowa historia awansu w XX wieku, pojawia się niepokojące pytanie: czy to rzeczywiście był awans? Aby mówić o lepszym życiu, trzeba założyć, że wcześniejsze było gorsze. Maciej Jakubowiak analizuje swoją rodzinę, używając własnej historii jako punktu wyjścia do refleksji nad społecznym awansem w szerszym kontekście. Jaką rolę odgrywają edukacja, państwo i praca? Co pozostaje po awansie: opowieści przodków, podejście do pieniędzy i podróży, czy może coś głębszego? Jak opisać sytuację, w której choć jest lepiej, to nie do końca się udało? Esej ten, poruszający losy zwykłej rodziny, ukazuje, jak bieda i wykluczenie wpłynęły na kilka pokoleń Polaków. Hanka, czując się nikim, miała szczęście mieć utalentowanego syna, który dostrzegł w niej bohaterkę literacką, ale to on jest jej dłużnikiem. Błyskotliwy, wzruszający i ważny tekst.