Czemu ten nasz chłop ciemny...

Mehr zum Buch

Celem opracowania jest rekonstrukcja publicznej debaty na temat oświaty ludowej oraz czytelnictwa chłopów w zaborze rosyjskim, głównie w latach 1864–1905. Aby ukazać genezę dyskusji, sięgnięto do ostatniej ćwierci XVIII w., kiedy zaczęły pojawiać się pierwsze wypowiedzi na ten temat. Analizowane są wypowiedzi publicystów z różnych środowisk, które interesowały się problemami wsi, zarówno ze względu na bliskie kontakty z jej mieszkańcami (ziemianie, Kościół), jak i z powodów ideowych (pozytywiści, narodowcy). Szczególne miejsce zajmowała „Rola” Jana Jeleńskiego z programem konserwatywno-klerykalnym i antysemickim. Podstawowym źródłem były dziewiętnastowieczne gazety: 759 roczników 39 czasopism i dzienników oraz opracowania dotyczące aktualnych zagadnień społecznych. Opisane spory rzadko przynosiły wymierne efekty, a zarówno konserwatywne, jak i postępowe projekty dotyczące zmian na wsi nie mogły być w pełni zrealizowane. Stanowiły jednak ważne źródło inspiracji dla przyszłych pokoleń, które mogły działać legalnie po rewolucji 1905 r. Autorka, Anna Karczewska, jest absolwentką Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz doktorem nauk humanistycznych. Pracowała w Instytucie Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej oraz wykładała w Warszawie, a także jest autorką licznych opracowań na temat czytelnictwa chłopów w XIX i na początku XX w.